Megakariocytopenia jest chorobą, w której z nieznanych bliżej przyczyn dochodzi do zmniejszenia w szpiku kostnym liczby megakariocytów, czyli płytek krwi. Z kolei pancytopenia jest to stan wieloukładowego niedoboru krwinek w wyniku pełnego zaniku szpiku kostnego, to jest wytwarzania komórek wszystkich jego składowych, a więc krwinek czerwonych, krwinek białych i megakariocytów. Rozpoznaje się go na podstawie stwierdzenia niskich wartości liczby krwinek czerwonych, krwinek białych i trombocytów we krwi obwodowej oraz zmniejszenia liczby ich komórek macierzystych w szpiku kostnym. Obraz kliniczny jest sumą objawów niedoboru poszczególnych składowych. Zjawisko to obserwuje się także bardzo często przy zakażeniu organizmu pasożytami, jako wyraz jego reakcji odczynowej na zjawienie się w nim innego, pasożytniczego organizmu. Do lekarza należy określenie przyczyny i podłoża pancytopenii oraz decyzja co do rodzaju i konieczności podjęcia dalszych badań diagnostycznych i postępowania terapeutycznego.

Limfopenia to stan wrodzonej lub nabytej niewydolności układu wytwarzającego limfocyty, z charakterystycznym zmniejszeniem odsetka limfocytów w obrazie procentowym krwi obwodowej, a przede wszystkim bezwzględnej liczby limfocytów w określonej jednostce objętości krwi. Względną bowiem limfopenię można zaobserwować przejściowo jako skutek mobilizacji, a więc i rozrostu układu granulocytów w okresach potrzeby zwalczania zakażeń bakteryjnych w organiźmie. Niekorzystna natomiast dla organizmu jest wrodzona lub nabyta bezwzględna limfopenia przewlekła. Jest ona w pewnym sensie równoznaczna z upośledzeniem zdolności tworzenia przeciwciał w razie wniknięcia niepożądanych substancji antygenowych. Osoby dotknięte tym stanem wykazują zwiększoną skłonność i podatność na zakażenie. Wyraża się to zazwyczaj nawracającymi anginami, grypami bądź też przeziębieniami grypopodobnymi, czy wreszcie innego rodzaju stanami zakaźno-zapalnymi niekiedy kilkakrotnie w ciągu roku.

Agranulocytoza jest dość groźną chorobą, której istotą jest praktycznie całkowity niedobór granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej na skutek zaniku zdolności ich wytwarzania przez szpik kostny, bądź też w wyniku reakcji doprowadzających do ich rozpadu bezpośrednio po wytworzeniu lub nawet już w procesie dojrzewania. Następstwem tego jest brak jakiejkolwiek odporności komórkowej i podatność na wszelkie zakażenia, a w razie ich powstania bardzo szybkie rozprzestrzenianie się. Chory wymaga hospitalizacji oraz bardzo intensywnego leczenia i pielęgnowania. Wśród stwierdzanych przez współdomowników oraz przez lekarza zmian na pierwszy plan wysuwa się ogólnie ciężki stan zazwyczaj wysoko gorączkującego chorego, któremu także towarzyszy ból gardła. Zmiany mogą się uogólnić, a szybkie szerzenie się procesu zakaźno-zapalnego może w krótkim czasie doprowadzić do ogólnego zakażenia, zapalenia płuc, etc. Ten groźny dla życia zespół chorobowy, wymagający natychmiastowego leczenia szpitalnego, powinien być ostrzeżeniem przed łatwym i powszechnym stosowaniem różnych środków chemicznych, pochopnym zażywaniem leków bez wskazań lekarskich.

Granulocytopenia jest to stan, który może mieć bardzo różną w swej naturze przyczynę, a jego wyrazem jest zmniejszenie, poniżej przyjętej za normę, liczby granulocytów przy równoczesnym zazwyczaj zmniejszeniu ogólnej liczby białych krwinek, a sporadycznie czasami nawet przy prawidłowej ogólnej liczbie. Pamiętając o roli fizjologicznej granulocytów jako komórek między innymi wchłaniających obce elementy i zabezpieczających w organiźmie tak zwaną odporność komórkową, należy z jednej strony stwierdzić, że stany znacznego zmniejszenia liczby granulocytów we krwi, a zwłaszcza ich bezwzględnej liczby, oznaczają poważne zagrożenie dla organizmu ze względu na podatność na różnorakie, powszechnie zagrażające w codziennym życiu, zakażenia bakteryjne. Z drugiej zaś strony zmniejszenie liczby krwinek białych mogą powodować niektóre bakteryjne choroby bakteryjne, jak dur brzuszny, dury rzekome, gruźlica prosówkowa, tularemia, etc, jako wyraz toksycznego działania jadów bakteryjnych na szpik kostny.

Leukopenia jest to stan, w którym stwierdza się zmniejszenie liczby krwinek białych w jednostce objętości krwi, na przykład w 1 mm³, poniżej liczby przyjmowanej za normę dla danej płci i wieku. Często ludzie do czasu przypadkowego badania morfologii krwi nie zdają sobie nawet sprawy, że mają leukopenię i nie odczuwają żadnych dolegliwości, zwłaszcza jeżeli niedobór dotyczy proporcjonalnie wszystkich typów komórek układu białokrwinkowego. Niemniej osoby z leukopenią znamionuje ogólnie zmniejszona odporność, szczególnie przeciw różnorakim infekcjom i procesom zapalnym. Może być ona wyrazem izolowanego niedoboru krwinek białych, a mianowicie jako wyraz niedorozwoju szpiku w zakresie na przykład granulocytów, a może też być wyrazem ogólnej niedoczynności wszystkich składowych szpiku kostnego, bądź również skutkiem jego zwłóknienia. Można tutaj powiedzieć, że leukopenia jest zmniejszeniem liczby białych krwinek, tak jak analogicznie zwiększoną liczbą białych krwinek jest leukocytoza.